Het Comité Sportherdenking 4 mei stelde vandaag in het Olympisch stadion van Amsterdam de atletiek centraal. Gijs Takken en de kinderen van Adriaan Paulen vertelden verhalen over helden en slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog. Chris Konings vertelde over sprinter Hans Geul, een tot nu toe weinig bekende verzetsstrijder die de oorlog niet overleefde.

In de kantine van Phanos interviewde Frits Barend hen over hun herinneringen aan de bezetting. Het leven ging na de eerste oorlogsdagen gewoon door, vertelde oud-atleet Takken. ‘Het was een verschrikkelijke tijd, maar je had weinig anders en bovendien was de sport ook een vlucht. Ik kan het niet anders zeggen. Maar ik woonde in een Amsterdamse wijk waar veel Joden woonden en ik zag steeds meer vrienden verdwijnen. We waren lid van Quick, maar nadat de bezetter in november 1941 sport voor Joden verbod, dunde het ledental flink uit. En in maart '42 hebben we de club maar opgeheven en ben ik lid geworden van AV'23.' ‘Je ging om met NSB'ers en leden van de Jeugdstorm. We hadden een Duitser onder onze leden, die opgeroepen werd voor de dienstplicht. Maar ik maakte ook mee dat het publiek bij wedstrijden wél juichte voor Albert Spree toen hij tweede werd en niet voor winnaar Tinus Osendarp.' Spree, naar wie een van de onderscheidingen is genoemd die de Atletiekunie jaarlijks uitreikt, werd gearresteerd toen hij naar Engeland wilde vluchten en overleed in kamp Ravensbrück. Voorzitter De kinderen van Ad Paulen, de latere voorzitter van de NAU en de IAAF, vertelden dat hun vader zich aanvankelijk aansloot bij de Nederlandse Unie, vanuit de overtuiging dat de Duitse bezetter nooit meer weg zou gaan. Pas later sloot hij zich aan bij het verzet en stelde hij zijn kennis van het Zuid-Limburgse - waar hij als bedrijfsleider van een van de staatsmijnen werkzaam was - in dienst van de oprukkende bevrijders. Paulen was lid van AVON, de Atletiek Vereniging Oranje Nassau, waarvan een deel van de leden een verzetsgroep vormde. De conditietraining op de hei bleek een goede dekmantel voor hun ontmoetingen. Paulen kwam in problemen toen hij na een staking weigerde de namen van de stakende arbeiders aan de Duitsers bekend te maken. Hij werd gearresteerd en met de dood bedreigd. In een brief nam hij al afscheid van zijn gezin, maar om onduidelijke redenen werd hij toch weer vrijgelaten. In 1944 werd hij voorzitter van de sterk gegroeide Nederlandse Atletiek Unie, waarvan het ledental tijdens de oorlog steeg van 2000 naar 10.000 en die de aanvankelijk opgelegde gelijkschakeling weigerde. Hans Geul Chris Konings, bestuurslid van de Stichting Atletiekerfgoed, vertelde het nog nauwelijks bekende verhaal van Hans Geul. Geul maakte als reserve deel uit van de estafetteploeg op de 4 x 100m bij de Spelen van Berlijn in 1936, met onder meer Osendarp. Maar omdat hij niet in actie kwam, is zijn naam niet te vinden in de olympische gedenkboeken. Geul liep in het begin van de oorlog nog wedstrijden, maar verdwijnt al snel uit de uitslagenlijsten. Konings ontdekte dat hij op 1 oktober 1943 is gefusilleerd. Amsterdammer Aad Takken kende de atleet van het Haagse Vlug & Lenig wel, maar heeft nooit geweten wat hem was overkomen. Geul blijkt in het begin van de oorlog, net als Spree, een poging te hebben gedaan naar Engeland te vluchten. Hij werd gearresteerd, maar wist te ontsnappen en dook onder in Enkhuizen. Hij trad toe tot een linkse verzetsgroep, die zich erop toelegde verraders te liquideren. Bij een van die acties werd Geul opnieuw gearresteerd. Na zes weken, waarin hij ernstig werd gemarteld, volgde de executie in Overveen. Stilstaan ‘Wie stil staat in de sport zal nooit iets winnen en toch doen we dat hier vandaag', zo zei Jurryt van de Vooren tijdens de herdenking bij het beeld van Prometheus op het plein voor het Olympisch Stadion. Voorzitter Erica Terpstra van NOC*NSF las er onder meer de namen voor van de 36 Olympiërs die de oorlog niet hebben overleefd. Ze memoreerde ook speerwerper Jaap van der Poll, die dat als krijgsgevangene van de Japanners wel deed en later benadrukte dat de sport hem hielp om ook onder zware omstandigheden de blik op de toekomst gericht te houden. De bijeenkomst werd afgesloten met een kranslegging en twee minuten stilte. De herdenking werd gevolgd door voetbalwedstrijden onder het motto "Voetballen voor 2 minuten stilte", bedoeld om de aandacht van de jeugd te vestigen op de 4-de mei. Tekst: Cors van den Brink www.atletiekunie.nl